ماجرا مربوط است به موضوع ابطال مصوبه‌ی مجلس ترکیه مبنی بر لغو ممنوعیت حجاب در دانشگاه‌ها، توسط دادگاه قانون اساسی ترکیه.

برنامه‌ای تلویزیونی (در تاریخ ۲۰ خرداد) راجع به این موضوع، که روزنامه‌ی وطن ترکیه با عنوان دیالوگ شرم‌آور از آن یاد کرده است! …

در میزگرد تلویزیونی با حضور ۲ دختر محجبه و ۲ دختر بی‌حجاب، مجری برنامه از دختر محجبه می پرسد “آیا در سایت facebook ، صفحه داری؟”

پس از تأیید دختر، مجری انگار که کشفی کرده باشد، به دختر محجبه می‌گوید “در صفحه‌ی facebook تو، عکس آیت الله خمینی وجود دارد. درست است؟”دختر تأیید می‌کند. مجری می پرسد “چرا؟” و دختر می‌گوید “چون دوستش دارم و به او احترام می‌گذارم”. مجری جواب می‌دهد “اما او شیعه است.” جواب می شنود “خب شیعه باشد!”

بحث ادامه پیدا می‌کند و مجری در حالی که می خندد، از علاقه ی دیگر دختر محجبه به امام خمینی می پرسد و وقتی می شنود “معلوم است”، می‌پرسد که “آتاتورک را دوست داری؟” او کمی مکث می کند و بعد جواب می‌دهد “آتاتورک را… مگر حق دوست نداشتن آتاتورک در جمهوری ترکیه وجود دارد؟! اگر بلایی به سرم نمی‌آید، نه! دوستش ندارم”.

توجه داشته باشید که حتی همین دختر مسلمان، امروز برای ورود به دانشگاه، باید جلوی در دانشگاه، روسری را از سرش بردارد تا اجازه دهند که وارد شود. برای کار در ادارات، تحصیل در مدرسه و… نیز اوضاع به همین منوال است.

در همین موضوع، یک سایت خبری طرفدار انقلاب اسلامی، در مقاله‌ای با عنوان “لائیک‌ترین و دموکراتیک‌ترین تصمیم” این مسئله را با مسلمانان ترکیه مطرح کرده که تا موقعی که مبنای خواسته ها و مبارزات، “حق دموکراتیک” باشد به جای “امر الهی” پیشرفتی حاصل نخواهد شد.آن‌چه در ادامه می‌آید، ترجمه‌ی کامل مقاله‌ی مجری این برنامه است پیرامون مسائل مطرح شده در این میزگرد. گفتنی است مجری این برنامه، همزمان از نویسندگان سیاسی ترکیه و از طرفداران پروپاقرص نظام لائیک این کشور است.

“آتاتورک را دوست ندارد، خمینی را دوست دارد!!”

فاتح آلتای‌لی  شوک‌هایی که دیشب در برنامه‌ی تلویزیونی “رو در رو” به من وارد شد، برای قلب پیر من آن‌قدر سنگین تمام شد که تا صبح نتوانستم بخوابم. هدفم بحث کردن با دانشجویان دختر درباره‌ی موضوع حجاب در دانشگاه‌ها بود. از مهمان‌هایم، ۲ نفر محجبه بودند و ۲ نفر غیرمحجبه.از غیرمحجبه‌ها، یکی خود را لیبرال و دیگری خود را کمالیست (طرفدار کمال آتاتورک) معرفی می‌کرد. هر ۴ دختر در انجمن‌های نزدیک به نظرات خود، فعال بودند.مطمئن باشید که تا کنون هیچ‌یک از برنامه‌های “رو در رو” تا این اندازه من را شوکه نکرده بود.“نورای” که از سال ۱۹۹۹ یکی از فعالین طرفدار حجاب در ترکیه است، در حالی که از حق آموزش در عین محجب بودن بر مبنای آزادی عقیده دفاع می‌کرد، می‌گفت این حق نباید محدود به آموزش باشد و باید شامل محیط‌های دیگر از جمله ادارجات رسمی نیز بشود. به این حرف‌ها دیگر عادت کردیم. تمام فعالین محجبه این حرف‌ها را مطرح می‌کنند. حتی تغییراتی که حزب عدالت و توسعه در قانون اساسی انجام داده و توسط دادگاه قانون اساسی لغو شده، موجب اقناع این‌ها نمی‌شد. این معلوم بود.

ولی نورای مطالبات دیگری را هم طرح کرد.از نورای پرسیدم: “چه کسی تضمین می‌کند این طور نشود که شما فردا با ادعای الزامات عقیدتی، نظام حقوقی موجود را نپسندیده، خواهان نظام قضایی مورد اعتقاد خود شده و دادگاه شریعت (بر اساس احکام اسلام) بخواهید؟” او خیلی صریح جواب داد: “هیچ کس نمی‌تواند تضمین کند. حتی می‌خواهیم. چرا انسان بر اساس حقوق منطبق با عقاید خود، اداره نشود؟”شوکه شده بودم.

پرسیدم “این به معنی دوگانگی در نظام حقوقی کشور است. در یک دموکراسی چنین چیزی چه‌جور امکان‌پذیر است؟!” جواب داد “چرا نباشد؟”

پس از آن سوالی از دیگر دختر محجبه –به نام “کوثر”- مطرح کردم: “تو می‌گویی که رژیم اختناق ایران، الگوی اسلامی نمی‌تواند باشد. در حالی که در صفحه‌ی facebook خود، عکس‌های خمینی را گذاشته‌ای!”. جواب داد “بله. آن‌جا عکس‌های خمینی هست. و خمینی را خیلی دوست دارم.” گفتم “اما مگر بنیان‌گذار رژیم ایران او نیست؟” گفت “رژیمی که او تأسیس کرد را تحریف کردند”

(توضیح مترجم: البته چنین جمله‌ای در فیلم این میزگرد و حتی متن دیالوگ‌های منتشر شده توسط خود آن سایت وجود ندارد و معلوم نیست که مجری برنامه آن را از کجا آورده!)

پرسیدم “خب خمینی را خیلی دوست داری. آیا آتاتورک را هم دوست داری؟” گفت “او نظامی موفقی بوده است”. تأکید بر نظامی‌گری آتاتورک دقت‌ام را جلب کرد. این دقیقاً همان خط “میلی گوروش” (جریان نجم‌الدین اربکان) بود.همین سوال را از نورای هم پرسیدم. او هم خمینی را خیلی دوست داشت. از او هم پرسیدم “آیا آتاتورک را هم دوست داری؟” اول تعجب کرد. نمی‌دانست چه بگوید. سپس گفت “آیا اگر آن‌چه اعتقاد دارم را بگویم، جرم نیست؟” و با صراحتی عمیق گفت “نه. آتاتورک را اصلاً دوست ندارم”. گفتم :”چرا؟” گفت “برای این‌که مصائبی که ۸۵ سال است می‌کشیم، مسبب‌اش اوست”.

گفتم “اما آن کسی که تو او را دوست نداری، ترکیه را از اشغال شدن توسط انگلیس، فرانسه و یونان نجات داده. در سایه‌ی او، یک ملت مستقل شدیم. اگر او نبود، شاید الآن در یوغ کشوری دیگر زندگی می‌کردیم و مستعمره بودیم”. اما نورای مصمم بود. گفت “جنگ آزادی‌بخش را نه آتاتورک، بلکه مسلمان‌های معتقد شروع کردند. جنگ آزادی‌بخش به خاطر دست‌درازی به حجاب یک زن مسلمان در شهر ماراش (مرعش) شروع شد. ربطی به آتاتورک ندارد”. گفتم “آتاتورک اگر این جنگ را سازماندهی نمی‌کرد، در ماراش یا شهرهای دیگر، این‌گونه واکنش‌ها خفه می‌شد و از بین می‌رفت”. نورای برای آن هم جوابی داشت “شاید بهتر می‌شد. شاید در یوغ خارجی‌ها، زندگی بهتری بر اساس عقایدمان می‌توانستیم داشته باشیم و آزادی بیشتری داشتیم”.

خوانندگان محترم! جمهوری ترکیه با چنین وضعی مواجه است. مطالبات این است. اگر امروز هم مطرح نشود، مطالبات فردا همین‌هاست. واکنشی که به تصمیم دادگاه قانون اساسی نشان می‌دهند، علت‌اش همین است. انتقامی که از جمهوری ترکیه می‌خواهند بگیرند، این است. آزادی‌خواهی، دمکراسی و لیبرالیزم پوششی است که برای این کار مورد استفاده قرار می‌دهند. اگر شد که شد. نشد با زور این کار را انجام می‌دهند. این‌چنین می‌گویند…پی‌نوشت ۱: پس از اتمام برنامه، دختری که در این جو آزاد نظرات‌اش را بدین شکل بیان داشت، وقتی تبریکات هم‌فکران خود را که با تلفن او تماس می‌گرفتند را می‌شنید، خیلی خوشحال به نظر می‌رسید.پی‌نوشت ۲: بعد از این برنامه، خیلی ترسیدم از آن‌چه که در انتظار ترکیه است. خیلی دلم می‌خواست “هولیا افشار” که چند روز پیش، آن مصاحبه را با نخست‌وزیر انجام داده بود، این برنامه را می‌دید.