عمروموسی دبیرکل اتحادیه عرب در سفر به لندن و مصاحبه با روزنامه شرق الاوسط تاکید کرد که لبنان نیازمند تشکیل دولت وحدت ملی در نزدیک ترین زمان ممکن است.
وی انتخاب رئیس جمهور را نتیجه توافق میان لبنانی ها دانست و اضافه کرد، بحران لبنان حل شدنی است و نباید مأیوس شد. آنچه می خوانید مشروح گفت وگوی دبیرکل اتحادیه عرب با روزنامه عربی شرق الاسط است.
شما تلاش های زیادی را در لبنان کردید ولی بحران هنوز وجود دارد. آیا امیدی به حل و فصل مشکلات دارید و اینکه مهم ترین موانع کدام هستند؟
طبیعی است که همواره امید به حل و فصل وجود دارد و نباید مأیوس شد. مهم ترین نکته در این چارچوب این است که جدی و فعال بوده و با شرایط لبنان تعامل داشته باشیم چرا که لبنان ضعیف ترین حلقه در میان کشورهای عربی است و ما نمی خواهیم از لبنان در این شرایط سخت سوء استفاده شود تا به عرصه ای برای رقابت یا ابزاری در درگیری های منطقه ای و جهانی تبدیل گردد.
مهم ترین مانع در برابر راه حل چیست؟
موانع زیادی وجود دارد. اگر تنها یک مانع بود، آن را تاکنون از بین برده بودیم. شرایط لبنان به مانند ساختمان چهار طبقه ای است که یک طبقه آن لبنانی، طبقه دوم عربی، سومین طبقه منطقه ای و آخرین طبقه نیز بین المللی است و آسانسوری نیز میان این طبقات در حال بالا و پایین رفتن بوده و تنش و آشوب وجود دارد. بدین ترتیب چهار رکن در مشکلات لبنان وجود دارد که همگی آنها باید توافق کنند تا مشکلات این کشور حل شود. اگر حتی سه رکن با یکدیگر توافق کنند و چهارمین رکن از این توافق خارج باشد، هیچ راه حلی به دست نخواهد آمد.
ولی توافق میان تمامی این چهاررکن بسیار دور از نظر است.
بله بسیار مشکل است ولی غیرممکن نیست؛ چرا که اگر اهتمامی وجود داشته باشد می توان به راه حلی دست یافت.
روش های مختلفی برای تشکیل دولت در لبنان پیشنهاد شد. از آن جمله تقسیم مساوی اعضای کابینه بین رئیس جمهور، اکثریت و اپوزیسیون یا حتی ابتکار عمل عربی بود. جزئیاتی که می توان براساس آنها به توافق میان لبنانی ها دست یافت، چیست؟
این جزئیات مربوط به گذشته هستند. امروز ما از انتخاب رئیس جمهور و توافق در مورد دولت وحدت ملی و همچنین بهبود روابط سوریه و لبنان سخن می گوییم. در مورد رئیس جمهور باید بگویم که توافقی پیرامون یک نفر وجود دارد. تا زمانی که چنین توافقی وجود دارد چرا نباید از مرحله نامزدی به مرحله ریاست جمهوری منتقل شویم تا وی بتواند نقش میانجی را ایفا کرده و روند توافق را رهبری کند.
در چارچوب یک توافق کامل براساس ابتکار عملی خاص باید بدانیم که نباید چنین ابتکار عملی تبدیل به دلیلی برای تعویق نشست انتخاباتی مجلس شود. باید از اینگونه ابتکار عمل ها برای سرعت بخشیدن به روند انتخاب رئیس جمهور و تشکیل دولت وحدت ملی استفاده کنیم. اکنون در مرحله خطرناکی قرار داریم که نیاز به تشکیل دولت وحدت ملی وجود دارد.
چگونه ممکن است چنین دولتی تشکیل شود؟
رئیس جمهور است که باید این دولت را تشکیل دهد. ما قادر به چنین کاری نیستیم ولی می توانیم در مورد ابعاد آن به توافق دست یابیم.
چگونه چنین توافقی به وجود می آید و انتظار شما چیست؟
در اینجا ابتکار عمل عربی و تلاش های ما کارساز خواهد بود.
شما می گویید که توافق در مورد رئیس جمهور وجود دارد ولی تمرکز بر روشی است که منجر به توافق پیرامون دولت خواهد شد. آخرین دستاوردها در این راستا چیست؟
امکان تشکیل دولت پیش از انتخاب رئیس جمهور وجود ندارد. قانون اساسی می گوید در ابتدا باید رئیس جمهور انتخاب شود و پس از آن دولت تشکیل شود.
انتظار دارید چه زمان مشکل ریاست جمهوری لبنان حل شود؟
در هر لحظه این احتمال وجود دارد. اکنون تحرکی را به سمت انتخاب رئیس جمهور می بینم و معتقدم که باید بر تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت تمامی گروه های لبنانی تأکید کنیم. مشارکت واقعی یک امر بسیار مهم است.
آیا هماهنگی میان تحرکات اخیر نبیه بری رئیس مجلس لبنان با اتحادیه عرب وجود دارد؟
طبیعی است. من چند روز قبل جلسه ای طولانی با بری داشتم. ما دیدگاه های خود را با یکدیگر در میان گذاشتیم و پیش از آن نیز با فواد سنیوره صحبت کرده بودم. قبل از آن نیز در شرم الشیخ با ملک عبدالله پادشاه عربستان و حسنی مبارک رئیس جمهور مصر و همچنین قبل تر با بشار اسد در دمشق مذاکره کرده بودم.
آیا افق مثبت است؟
نیت ها مثبت است.
و افق؟
بعدتر خواهیم دید.
آیا اکنون تحرکات بری و اتحادیه عرب به شکل دو خط موازی هستند؟
خیر. این تحرکات در یک خط مستقیم قرار دارند.
شما در سخنان خود در کنفرانس سران عرب از روابط عربی- عربی حرف زدید و گفتید که این موضوع تبدیل به نمونه ای شده است که نباید…
دقیقا همینطور است. ما نباید از روش فرافکنی استفاده کنیم. ما مسئول هستیم و اشتباهات زیادی مرتکب شدیم. در دست زدن به تدابیر مهم تأخیر کردیم و اجازه بروز اختلافات زیادی را دادیم و به همین دلیل مسئول هستیم و باید مسئولیت خود را بپذیریم. طرح ها و توطئه های خارجی را نفی نمی کنیم ولی ما مسئول هستیم و باید هنگامی که اینگونه دسیسه ها را می بینیم بر آن چیره شویم.
شما همیشه با رهبران عربی دیدار می کنید. آیا امیدی به پشت سر گذاشتن این مرحله وجود دارد؟
بله امید وجود دارد و باید به خاطر منافع مشترکمان از این مرحله عبور کنیم.
درخواستی برای برگزاری اجلاس وزرای خارجه عرب برای بررسی مشکل لبنان وجود دارد. آیا چنین جلسه هایی فایده دارد؟
هنوز درخواست رسمی وجود ندارد و در این شرایط نیز اجلاسی تشکیل نخواهد شد.
زمان مناسب کی فرا می رسد؟
اولا اکنون در آستانه ۲۲ آوریل و زمان تشکیل جلسه مجلس لبنان برای انتخاب رئیس جمهور قرار داریم. در ثانی پیشنهاداتی لبنانی وجود دارند و اختلافات میان گروه های لبنانی افزایش یافته است. موضوع روابط سوریه و لبنان نیز هست که باید هر دو طرف آماده گفت وگو در این زمینه شوند. با تشکیل جلسه به صرف تشکیل آن مخالفم. تشکیل جلسه ای ویژه لبنان لازم است.
آیا احساس کردید که سوریه برای بهبود روابط خود با لبنان آماده است؟
بله و برعکس آن نیز صحیح است. سخنان بشاراسد و اظهارات رهبران لبنانی این باور را ایجاد می کند که بهبود روابط سوریه و لبنان یک نکته اساسی و اصلی در برقراری امنیت منطقه است.
به عراق می پردازیم. ممکن بود راهکاری ایجاد شود تا عراق نسبت به بیانیه پایانی کنفرانس سران عرب ابراز ملاحظه نکند.
اگر با ما تشکیل جلسه می دادند، ممکن بود. موضوعی وجود داشت که ناگهان در بیانیه پایانی آمد ولی وضعیت عراق بسیار پیچیده و مبهم است و دیدگاه های متفاوتی نیز وجود دارد. تمام تلاش ما در این است که دریابیم چگونه می توان به عراق و در واقع عراق جدید کمک کنیم. عراق قدیم خاتمه یافت. عراق باید عربی باشد و نقشی مهم در جهان عرب ایفا کند. عراق نباید به اختلافات و تجزیه تن دهد. باید از تمامی این امور رها شویم.
به دور از حرف و حدیث به این سؤال پاسخ دهید که آیا حمایت عربی کافی از دولت عراق وجود دارد؟
لغت «کافی» یک لغت نسبی است. کشورهای همسایه عراق قرار است ۲۲آوریل در کویت تشکیل جلسه دهند. در این جلسه سازمان ملل، مصر و کنفرانس سران کشورهای اسلامی و برخی کشورهای اروپایی نیز شرکت دارند. اگر کاری وجود داشته باشد، در آن جلسه حل خواهد شد. این اولین جلسه نیست. چند روز پیش جلسه ای در دمشق و جلسه دیگری در شرم الشیخ وجود داشت.
نگرانی از غیبت کشورهای عربی یا سطح پایین مشارکت آنها در چنین جلساتی وجود دارد. گفته می شود که این موضوع باعث می شود تا عراق در اختیار ایران قرار گیرد.
خیر به هیچ وجه چنین موضوعی صحیح نیست. حضور ایران ربطی به موضوع ندارد. ایران منافع خاص خود را دارد و ما نیز منافعی داریم. این منافع به ضرر عراق نخواهد بود و باعث تجزیه آن نخواهد شد. ما همه تلاش داریم تا عراق را در آغوش بگیریم. اگر منافعی نیز وجود داشته باشد، کاملا مشروع و قانونی است و هیچ مانعی برای مذاکره پیرامون این منافع در چارچوب استقلال عراق وجود ندارد.
این منافع کدامند؟
این موضوع بزرگی است که اکنون مجالی برای صحبت در مورد آن نیست. طبیعی است که کشورهای عربی منافعی دارند که عراق تنها بخشی از آن نیست بلکه یک کشور بزرگ در جهان عرب است.
شما چند سال پیش نقش مهمی در آشتی میان عراقی ها ایفا کردید؛ ولی اکنون چنین نقشی را ایفا نمی کنید. چرا؟
به این دلیل که برخی مخالف آشتی عربی هستند.
از میان عراقی ها یا دیگران؟
برخی جریان های منطقه ای و بین المللی بیش از خود عراقی ها مخالف بودند ولی باید بر این موضوع چیره شویم؛ چرا که عراق بخشی از جهان عرب است و جهان عرب حرف خود را در این مورد و در زمینه حمایت از عراق دارد. با این حال شرایطی وجود داشت که نمی شد به عراق کمک کرد. در سال های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ و زمان حمله و حضور فشرده آمریکایی ها در عراق چگونه اعراب می توانستند کمک کنند؟ آیا باید در نیروهای بین المللی شرکت می کردند؟ این امر غیرممکن بود. ما می خواستیم بدانیم که به کجا باید برویم و عراق به کجا می رود.
و اکنون؟
ضروری است که اعراب نقش مهمی در عراق ایفا کنند و از این امر گریزی نیست. عراق نیز باید نقشی مهم در جهان عرب داشته باشد و هر دو باید در خاورمیانه ایفای نقش کنند.
به فلسطین می رویم. گفت وگو میان حماس و فتح به کجا رسید؟
باید به نتیجه برسد. اینکه فلسطینی ها تجزیه شوند قابل قبول نیست و رخ نخواهد داد. یک فلسطین داریم و راضی به تشکیل دو فلسطین نمی شویم. اگر دو فلسطین به وجود آید هیچ راه حلی ایجاد نخواهد شد و قدس و حق بازگشت آوارگان از میان می رود. آنها باید با یکدیگر مذاکره کنند.عدم چنین امری آینده و آرمان فلسطینیان را از میان می برد. ولی این تنها یک روی سکه است. روی دیگر سکه اسراییل است که به هیچ وجه خواستار صلح نیست، اگرچه در اختلافات نیز تاثیر دارد.
با این حال تلاش های عربی از طرف عربستان با یمن و دیگران نیز وجود داشت…
علیرغم تلاش های صورت گرفته هنوز به مرحله اصلی نرسیده ایم.
مسئولیت اتحادیه عرب در برابر محاصره غزه چیست؟
مسئولیت بزرگی داریم. ما در جریان این محاصره صدها میلیون دلار را به غزه و مردم آن تقدیم کردیم. گزارش هایی در اختیار داریم که نشان می دهد تشکیلات خودگردان فلسطینی مبالغ زیادی را به مردم غزه داده است ولی این کافی نیست.دو جنبش حماس و جهاد اسلامی اشاره کردند که احتمال خدشه دار شدن مجدد مرز غزه و مصر وجود دارد..
درست نیست که چنین سخنانی گفته شود. این مرزها وجود دارد و باید محترم شمرده شود. مصر نیز تلاش دارد تا نیاز اهالی غزه رابرطرف ساخته و کمک هایی ارسال کند. اگر اهالی غزه قصد عبور از مرزها را داشته باشند می توانند درخواست کرده و مرزها در برابر آنها باز است. باید همه چیز برطبق اصول انجام شود.
آیا نتایج قابل ذکری در مورد کنفرانس آناپولیس وجود دارد؟
خیر متاسفانه روشن است که این کنفرانس در راه شکست نهایی قرار دارد.
آیا تشکیل جلسه در مسکو فایده ای دارد؟
این جلسه برای برنامه ریزی است تا به آنها بگوییم توضیح دهید که سرنوشت اجلاس آناپولیس با شصت کشور مشارکت کننده پس از پنج ماه چه شده است؟ ما هنوز چیزی ندیده ایم.
آیا این بدان معنی است که امکان تشکیل کشور فلسطینی در پایان سال جاری مطابق گفته آمریکا وجود ندارد؟
آیا این اعلام فقط بر روی کاغذ خواهد بود؟ تکلیف برچیدن شهرک ها و مین زدایی چه شد؟ مرزها و موضوع قدس و آوارگان به کجا رسید؟ آیا تنها کلمه «کشور» کافیست؟ آیا می خواهند به ما بخندند؟ روشن است که آناپولیس به هیچ جا نرسیده است و به همین دلیل علامت سوال بزرگی پیرامون امکان تشکیل کشور فلسطینی در پایان سال ۲۰۰۸ به وجود آمده است. سوال این است که پس از شکست آناپولیس چه باید بکنیم؟
قصد دارم موضوع مهم دیگری را مطرح کنم که برای مردم مهم است. آیا طرحی عربی برای برطرف کردن نیازهای مردم در سایه افزایش بی سابقه قیمت مواد غذایی در جهان وجود دارد؟
اکنون طرحی وجود دارد. ما اکنون به عنوان مثال در مورد کشت و زرع در خاک های حاصلخیزی چون سودان به نتیجه رسیده ایم. طرح های مشترک زیادی نیز وجود دارد. طبیعی است که مشکل غذا تبدیل به مشکلی اساسی به خصوص در کشورهای فقیر شده باشد که نمی توان آن را نادیده گرفت.
آیا طرحی عربی برای مقابله با این چالش وجود دارد؟
ظرف ده روز اول از ماه ژانویه آینده قرار است کنفرانسی اقتصادی در کویت برای بررسی این موضوع تشکیل شود.برخی معتقدتد که اتحادیه عرب بیش از حد لازم بر برخی امور مانند لبنان تکیه می کند و در برخی مسایل دیگر مانند دارفور و سومالی حضور ندارد.
ما به تمامی موضوعات اهمیت می دهیم و در آن دخالت می کنیم. ما از سومالی تا زمان انتخاب رئیس جمهور حمایت کردیم. نباید زیاد به عناوین مطبوعاتی اعتماد کرد. اهتمام من به آفریقا دقیقا همانند اهتمامی است که به کشورهای عربی خاورمیانه دارم.
کیهان ۵/۲/۸۷