تالیف: روحبخش، رحیم

تاریخ انتشار: دى ۱۳۸۷

قیمت: ۳۲۰۰۰ ریال

شابک: ۵-۳۲۵-۴۱۹-۹۶۴-۹۷۸

نوبت چاپ: اول، پاییز ۱۳۸۷

شمارگان: ۱۰۰۰

ناشر: مرکز اسناد انقلاب اسلامی

معرفی کتاب: در انقلاب اسلامی ایران، کاربرد رسانه‌های سنتی جهت انتقال پیام‌های جنبش از رهبران آن به گروه‌های مذهبی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد. ماهیت مذهبی انقلاب، زمینه‌ای فراهم آورد که نهادهای دینی در اختیار عناصر مبارز قرار گیرد و از آن نهادها و مؤلفه‌های وابسته به آنها برای اهداف مبارزاتی خود سود جویند. استقلال از حکومت‌ها و به خصوص خودبسندگی مالی این نهادها طی قرن‌ها فعالیت، باعث شده بود که بتوانند به موازات نهادهای حکومتی رشد پیدا کنند و بعضا در شرایط بحرانی کشور به عنوان ملجاء و پناهگاه مردم ایفای نقش نمایند. یکی از این شرایط بحرانی، اعترضات عمومی علیه حکومت‌های وقت بود.
نهاد مرجعیت و نهاد روحانیت در جنبش‌های معاصر ایران، غالبا در حمایت از اعتراضات مردمی وارد عرصه‌ی مبارزه شده و از طریق مساجد، مدارس دینی، مالس مذهبی و …. به فراخوان عمومی جهت تشدید اعتراض و مخالفت با استبداد داخلی و استعمار خارجی اقدام نمودند. استفاده از منبر به عنوان یک رسانه‌ی سنتی از مهم‌ترین ساز و کارهای این فراخون بود. کارکرد منبر اصولا تبلیغ شریعت است؛ اما دامنه‌ی فعالیت آن معمولا تمام حوزه‌های اجتماعی، سیاسی ، فرهنگی و غیره را نیز در بر می‌گیرد و به فراخور معضلات مبتلا به جامعه، آن مسائل نیز در دستور طرح و بیان منبر قرار می‌گرفت. البته این عمل بنا به مقتضیات زمانی و مکانی ممکن است به گونه‌ای خاص مطرح شود. نگرش‌های واعظ، میزان ارتباط آن معضل با شریعت، موضع دستگاه امنیتی در قبال آن و مواردی از این قبیل در این خصوص تأثیر داشت.

بر اساس این رویکرد، طیفی از وعاظ در مقطع زمانی نهضت امام خمینی از سال ۱۳۴۱ تا بهمن ۱۳۵۷ در صدد بر آمدند با استفاده از رسانه‌ی منبر، مشروعیت نظام حاکم را به چالش بکشانند و توانستند افکار عمومی جامعه را به سوی نهضت جلب کند. راهکارهایی که آنان برای نیل به این مقصود به کار بردند در قالب دو بخش مورد بازکاوی قرار گرفته است.
بخش اول با عنوان «منبر و پیام رسانان آموزه‌های نهضت امام خمینی» شامل دو فصل است. در فصل نخست که پیام رسانی در نهضت از آغاز تا تبعید امام را در بر گفته، نقش آیت‌الله طالقانی و حجت‌الاسلام فلسفی به عنوان دو تن از پیشگامان نوگرای پیام رسانی از منبر بررسی و یک مقطع کوچک زمانی از نهضت نیز در پایان برای نمونه ذکر شده است.
فصل دوم در ادامه ی آن با عنوان «پیام رسانی از تبعید امام تا پیروزی انقلاب» است . در این مقطع ضمن بازکاوی روش‌های پیام رسانی در تبعید رهبری، رویکردهای مبارزاتی و پیام‌رسانی سه تن از وعاظ یعنی آیت‌الله سعیدی، دکتر مفتح و حجت‌الاسلام هاشمی نژاد بررسی شده است.

بخش دوم با عنوان «نقش تبعیدی‌ها در پیام رسانی آموزه‌های نهضت» نام گرفته است که طی چهار فصل، تبعیدی‌های نهضت امام خمینی به چهار موج تقسیم شده و راهکارهای مبارزاتی و پیام‌رسانی آنان در تبعیدگاه‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.