نتانیاهو و لیونی، دو رقیب اصلی انتخاباتی

بر اساس اعلام نتایج انتخابات، حزب راست میانه “کادیما” به رهبری “زیپی لیونی” وزیر خارجه اسرائیل توانست ۲۸کرسی را در پارلمان کسب کند و حزب راست افراطی “لیکود” به رهبری “بنیامین نتانیاهو” با یک اختلاف توانست ۲۷ کرسی بدست آورد.
به نقل از ایرنا، همچنین حزب ” اسرائیل خانه ما ” به رهبری “اویگدور لیبرمن ” توانست ۱۵ کرسی را کسب کند و در رده سوم قرار گیرد. این در حالی است که حزب “کارگر ” به رهبری “ایهود باراک” وزیر جنگ اسرائیل با نتیجه‌ای ضعیف با کسب ۱۳کرسی در رده چهارم قرار گرفت و فهرست احزاب عربی نیز که شامل “جبهه دموکراتیک برای صلح و برابری”، “لیست یکپارچه عربی برای تغییر” و لیست “مجمع ملی دموکرات” است،توانستند ۱۱ کرسی را کسب کنند و حزب مذهبی “شاس” به رهبری “ایلی یشای ” نیز نتیجه‌ای مشابه فهرست احزاب عربی را کسب کرد.
گفتنی است پارلمان اسرائیل دارای یک مجلس به نام “کنست” با یکصد و بیست کرسی است که اعضای آن برای دوره های چهارساله انتخاب می شوند؛ هر چند امکان انحلال پیش از موعد پارلمان وجود دارد و اعضای هیات دولت باید از اعضای کنست باشند.
به دلیل وجود احزاب متعدد و نظام انتخاباتی خاص این رژیم، در سال های اخیر معمولا هیچ حزب واحدی نتوانسته است به اکثریت مطلق کرسی های پارلمان دست یابد و قادر باشد بدون ائتلاف با احزاب دیگر دولت تشکیل دهد.
انتخابات کنونی در پی کناره گیری “ایهود اولمرت” از سمت رهبری حزب کادیما و ناتوانی خانم لیونی در کسب حمایت سایر احزاب برای تشکیل دولت ائتلافی برگزار شد.
پس از اعلام نتایج نهایی انتخابات اخیر با توجه به اینکه تعداد کرسی هایی که لیکود و کادیما به دست آورده اند در حد نصاب لازم برای تشکیل یک دولت به تنهایی نیست،هر یک از رهبران این دو حزب خود را شایسته نخست وزیری برای تشکیل دولت ائتلافی با دیگر احزاب می‌دانند.
زیپی لیونی رهبر حزب کادیما ضمن تاکید بر پیروزی حزبش در انتخابات از بنیامین نتانیاهو خواست به این حزب بپیوندد تا دولت متحد ملی قادر به رویارویی با چالش‌های آ‌ینده را تشکیل دهد.
در مقابل بنیامین نتانیاهو رهبر حزب لیکود نیز با تاکید بر توانایی‌اش در زمینه‌ی تشکیل دولت آینده گفت: به یاری خداوند من نخست وزیر آینده‌ی اسراییل خواهم بود و از طریق همکاری با شرکای خود به تشکیل دولت جدید خواهم پرداخت.
این در حالی است که برای انتخاب اینکه چه کسی نخست وزیری دولت آتی را بر عهده بگیرد، “شیمون پرز ” رئیس جمهور اسرائیل رایزنی‌های خود را با تمامی احزاب پیروز در انتخابات کنست آغاز خواهد کرد.
در پی بروز شکاف و اختلاف بین رهبران کادیما و لیکود بر سر تشکیل دولت،تمامی نگاهها به سمت شیمون پرز دوخته شده تا وی در این باره تصمیم گیری کند که لیونی را مامور تشکیل کابینه جدید کند یا نتانیاهو را.
رئیس جمهور اسرائیل یک هفته فرصت دارد تا رهبر حزب پیروز پارلمان را مامور تشکیل کابینه می‌کند.
به صورت سنتی در اسرائیل روال بر این است که حزبی که بیشترین کرسی‌ها را در پارلمان به دست‌آورده باشد، نخست‌وزیری این رژیم را نیز در اختیار خواهد گرفت ولی از نظر قانونی ملزم به انجام این کار نیست.
در صورت انتخاب هر شخصی برای نخست وزیری، وی ۴۲روز برای تشکیل دولت جدید فرصت دارد. در صورتیکه این شخص موفق به تشکیل ائتلاف نشود، رئیس رژیم شخص دیگری را برای این موضوع انتخاب می‌کند و در صورت شکست وی نفر سوم این مأموریت را بر عهده خواهد گرفت، اگر وی نیز در مدت ۱۴ روز موفق نشد ائتلاف تشکیل دهد رئیس‌ رژیم می‌تواند دستور تجدید انتخابات را بدهد.
حال این سوال مطرح می شود که با توجه به نزدیکی آراء دو حزب کادیما و لیکود کدامیک موفق خواهند شد که دولت را تشکیل دهد؟
در این زمینه می توان چهار سناریو متصور شد:

*سناریوی اول این است که زیپی لیونی رهبر حزب کادیما بتواند دولت تشکیل دهد.وی برای این منظور نیاز به ائتلاف با حزب “اسرائیل خانه ما” به رهبری لیبرمن دارند.در این صورت وی خواهد توانست در کنار ائتلاف با حزب کارگر که احتمال ائتلاف آن با کادیما بیشتر است و دیگر احزاب کوچک در کنار حزب اسرائیل خانه ما دولت ائتلافی تشکیل دهد.
اعضای حزب کادیما بر این باورند که حزب اسرائیل خانه ما به حزب آنان نزدیکتر است تا به حزب لیکود، زیرا آقای لیبرمن از تشکیل کشور مستقل فلسطینی حمایت می‌کند.
آقای لیبرمن احتمال ائتلاف با هر دو حزب کادیما و لیکود را رد نکرده است، گر چه به تشکیل دولتی راستگرا در اسرائیل بیشتر تمایل نشان داده است.
اما مشکل خانم لیونی این است که حزب اسرائیل خانه ما که دیدگاه های تندی نسبت به اعراب دارد،پیش از این در دولت تحت رهبری کادیما حضور داشت، اما به علت اختلاف بر سر مذاکره با فلسطینی ها در باره سرنوشت بیت‌المقدس از دولت کناره‌گیری کرد.
برای جلوگیری از تکرار این ماجرا، خانم لیونی اگر بخواهد بدون مشارکت حزب اسرائیل خانه ما دولت ائتلافی تشکیل دهد، فقط قادر به تشکیل دولت اقلیت خواهد بود.
به عبارت دیگر، حزب کادیما می تواند با احزاب کارگر، و احزاب کوچکی همچون مرتص، دولتی را با حمایت ۵۰ نماینده پارلمان تشکیل دهد، به طوری که ۱۱ نماینده سه حزب عرب اسرائیلی نیز در خارج از دولت از آن حمایت کنند.
چنین دولتی اما قادر به تصمیم‌گیری در باره مسائل اساسی اسرائیل بخصوص در مورد مذاکرات موسوم به صلح با فلسطینی‌ها نخواهد بود.از این رو بعید است که کادیما علاقه‌ای به تشکیل دولت اقلیت داشته باشد.

*سناریوی دوم این است که دولت ائتلافی به ریاست بنیامین نتانیاهو بر اساس ائتلاف احزاب راستگرا شکل گیرد.این در حالی است که موفقیت نتانیاهو نیز برای تشکیل دولت کاملا به حمایت حزب اسرائیل خانه ما گره خورده است.
اگر حزب اسرائیل خانه ما از حزب لیکود حمایت کند، آقای نتانیاهو می تواند با جلب نظر حزب مذهبی شاس، با ۱۱ کرسی نمایندگی و نیز حزب یهودت توراتی متحد و اتحاد ملی، با سه کرسی نمایندگی و یک حزب کوچک افراطی دیگر دولت ائتلافی خود را تشکیل دهد.
فارغ از مشکلاتی که بر سر راه حضور همزمان حزب به شدت سکولار اسرائیل خانه ما و حزب مذهبی شاس در دولت آقای نتانیاهو وجود دارد، دولتی با ترکیب فوق، یک دولت راست افراطی و در گروگان احزاب بسیار کوچک خواهد بود و از همین رو، نه فقط پایداری و ثبات آن بسیار مشکل است، بلکه به علت رویکرد افراطی خود در مقابل روند صلح با اعراب، به سرعت با دولت باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا اصطکاک جدی پیدا خواهد کرد.
با این حال، اگر حزب اسرائیل خانه ما حاضر به ائتلاف با حزب لیکود نشود، آقای نتانیاهو شانسی برای تشکیل دولت نخواهد داشت مگر آنکه بخواهد حزب کارگر را به عنوان شریک اصلی خود در دولت قرار دهد.
حزب کارگر اما به فرض نشان دادن علاقه به حضور در جمع احزاب راستگرای ملی و مذهبی، چنان شرطهای سختی برای آقای نتانیاهو خواهد گذاشت که پذیرش آنها از سوی رهبر لیکود نقض غرض خواهد بود.

*سناریوی سوم این است که با توجه به اختلاف های جدی احزاب اصلی اسرائیل، دولت وحدت ملی بر پایه ائتلاف احزاب اصلی تشکیل شود.
چنین دولتی قاعدتا پایه‌ای فراگیر خواهد داشت، اما پیش از اندیشیدن در باره آن دو موضوع باید از طرف رهبران دو حزب حل شود. موضوع نخست اینکه رهبر کدامیک از دو حزب رهبری دولت را به عهده بگیرد و موضوع دوم اینکه آیا لیکود و کادیما می‌توانند بر سر راه حلی برای مساله فلسطین به توافق برسند؟

*سناریوی چهارم این است که در صورت عدم موفقیت هر یک از احزاب برای تشکیل دولت ائتلافی و نیز عدم تشکیل دولت وحدت ملی،انتخابات زود هنگام برگزار شود.
البته این سناریو چندان معقول به نظر نمی رسد.چون نتایج حاصل از این انتخابات قطعا چندان تفاوتی با انتخابات برگزار شده نمی کند و نمی تواند چاره ساز بی ثباتی دولت در اسرائیل باشد.

در مجموع می توان گفت که چنانچه هر یک از سناریوی هایی که در بالا به آن اشاره شد به وقوع بپیوندد با توجه به اختلافات جدی احزاب با یکدیگر نتیجه‌ آن ادامه تنش های سیاسی و تشکیل دولتی ضعیف‌تر از دولت‌های قبل خواهد بود که البته این رویداد را می‌توان در امتداد فرسایش سیاسی جامعه اسرائیل تحلیل کرد؛ بنابراین، باید نظاره‌گر اختلافات درونی بیشتر میان احزاب و گروه‌های اسرائیلی در آینده‌ای نزدیک باشیم.